ناهنجاری های اسکلتی و حرکات اصلاحی
عافیت و تندرستی سلطنت ناپیداست . امام رضا (ع)
هنگامی که در مورد سلامتی صحبت به میان می آید بی تردید وضعیت صحیح قرار گیری بدن شما هنگام فعالیت های گوناگون در راًس فهرست عوامل تندرستی و سلامت قرار می گیرد وضعیت صحیح قرار گیری اندام ها کمک می کند تا کارهایتان را با انرژی بیشتر و خستگی و استرس کمتر به انجام برسانید
وضعیت های مناسب بدن
هنگامی که وضعیت بدن شما در حالت مناسب می باشد
1ـ هنگام نشستن ، ایستادن و خوابیدن کمترین فشار و استرس روی عضلات پشتیبان و رباطهای بدن شما اعمال می گردد 2ـ وضعیت ستون فقرات شما در حالت استراحت خنثی می باشد 3ـ اعضاء حیاتی بدن در مکان صحیح قرار دارند 4ـ عملکرد طبیعی دستگاه عصبی شما بهتر صورت می پذیرد 5ـ در دراز مدت بر روی دستگاه گوارش ، تنفس ، عضلات ، رباطها و استخوان های بدن تاثیر می گذارد 6ـاستخوان ها و مفاصل در وضعیت صحیح خود قرار دارند و کارای عضلات حد اکثر می باشد 7ـ تحلیل و سایش نا بهنجار مفاصل کاهش یافته و از التهاب مفاصل جلوگیری به عمل می آید 8- از ثابت قرار گرفتن ستون فقرات در وضعیت غیر طبیعی جلوگیری می کند 9- از مشکلات کمر دردو دردهای عضلانی جلو گیری می کند 10- از خستگی جلوگیری می کند زیرا استفاده بهینه از عضلات بدن انرژی مصرفی بدن را کاهش می دهد 11از همه مهمتر در بهبود وضعیت ظاهری شما موثر می باشد .
ناهنجاریهای قامتی
از وضعیت نادرست بدن که منجر به ناهنجاری قامتی افراد می شود عوامل زیر می باشد
1- سوانح و مصدومیتها 2- اضافه وزن و چاقی 3- تکیه گاه نا مناسب در هنگام خواب 4- مشکلات بینایی 5- کفشی نامناسب و یا پاشنه بلند 6- عادت بدن نشستن ، بد ایستادن بد خوابیدن 7- اعتماد به نفس پایین 8- عضلات ضعیف و انعطاف ناپذیر 9- طراحی نا مناسب محل کار
ستون فقرات
مهمترین قسمت بدن که نقش بسزای در داشتن وضعیت صحیح بدن ایفا می کند ستون فقرات می باشد
ستون فقرات شما دارای قوس های طبیعی است که آن ها را در وضعیت طبیعی خودشان همواره حفظ کرد
ستون فقرات از 32 تا 34 مهره تشکیل شده که 7 مهره گردنی 12 مهره پشتی 5 مهره خاجی و 3 تا 5 مهره دنبالچه میباشد میان مهره های دیسک کمر واقع شده است که در واقع نقش ضربه گیر را ایفا میکند هنگامی که شما فشار بیش از حد و نامناسب به ستون فقرات وارد می کنید به دیسک کمر فشار می آید و آن را از مکان خود جابجا کرده و به اعصاب اطراف خود فشار آورده و ایجاد درد می کند.
کمر درد
کمر درد پس از سرما خوردگی شایع ترین علت مراجعه بیمارا ن به پزشکی می باشد و 80 درصد مردم در طول زنگیشان حداقل برای یک با کمردرد را تجربه کرده اند کمر درد می تواند از یک طرف علامت کششی ساده عضلانی باشد و از طرف دیگر نشان دهنده وجود یک بدخیمی در قسمتی از بدن که به ساختمان ستون فقرات دست اندازی کرده به طور کلی رگ به رگ شدن و کشیدگی کمر شایسته ترین علت کمردرد هاست
کمر درد زمانش از رگ به رگ شدن یا کشیدن در اجرای سه گانه (لیکامان-تاندون-عضلات) می تواند ناگهانی و به دنبال یک فشار شدید به کمر مثل بلند کردن اشیاءبه صورت غیراصولی ودوراز بدن می باشد و سنگینی و ازتوان فرد خارج باشد اگر فردی یک جسم را بدون اینکه زانوها را خم کند و آن جسم را از زمین بلند کندبه دیسک کمر فرد 300 برابر فشار بیشتری به دیسک فرد می آید
در مورد ورزش ها مناسب برای کمر درد می توان به ورزش های سبک مثل قدم زدن و شنا کردن و راه رفتن در آب برای درد ها کمر بسیار مناسب می باشد و نرمش ها اصلاحی مانند به پشت خوابیده و تک تک زانو ها را به سینه بچسبانیم البته یک پا به صورت کشیده روی زمین باشد 2- هر دو زانو به سینه چسبیده 3ـ به پشت خوابیده و هر دو پا را مستقیم به طرف بالا بیاورند 4ـ باز کردن پا ها از هم وقتی که به یک شانه خوابیده اید5- به پشت خوابیده و کمر و پشت را به زمین بچسبانیم
پشت گرد ( کیفوزیس )
افزایش غیر طبیعی قوش پشتی بدن می باشد شایع ترین ضعف در وضعیت کمر بند شانه ای پشت گردمی باشد که بازوها وشانه ها بوسیله انقباض مداوم عضلات بین دنده ای وسینه ای کوچک و بزرگ جلو نگه داشته می شود در حالیکه عضلات ذوزنقه ای ،متوازی الاضلاع و گوشه ای برای فراهم کردن حرکت کتف به طرف جلوشل می گردد این عمل باعث می شود عضلات قدامی کوتاه شده و عضلات خلفی کشیده و درازه شود علت بروز این ضعف اغلب درنتیجه اشتغال پیش از حد مداوم دست ها در جلوی بدن مانند نوشتن خیاطی دوخت و دوز و یا در دست گرفتن کتاب جهت مطالعه و دیگر کار های مشابه است البته افراد قد بلند هم دچار کیفور هم می شوند
برای درمان این عارضه بایستی به تقویت عضلات پشت و شانه ها مانند عضله راست کنند ستون فقرات عضله ذوزنقه ای ،عضله متوازی الاضلاع و نیز کشش عضلات سینه ای بین دنده ای و دندانه ای قدامی اقدام نمود که با انجام مداوم حرکات اصلاحی به نتایج مفید زیر رسید 1- افزایش حجم تنفسی 2- رفع سردرد های ناشی از کمبود اکسیژن3- رفع یبوست و غشی ناشی از کمبود اکسیژن
تشخیص پشت گرد
یکی از آزمون های ساده و متداول استفاده از خط شاقولی می باشد که این خط در فرد طبیعی از پایین به بالا و به ترتیب از قسمت خارجی قوزک یا قسمت خارجی کشکک زانو قسمت کناری و خارجی لکن خاصره مرکز استخوان شانه و لاله گوش عبور می کند در پشت گرد افراد شانه جلو تر از خط مرکزی ولکن عقب از خط شاخول است
پشت گود (لور دوز )
گودی بیش از حد کمر را پشت گود یا لور دوز کمری گویند علل این عارضه موارد زیر می باشد 1- ضعف عضلات شکم 2- کوتاهی عضلات خم کننده و روان کننده 3- جابه جایی مهره ها به سمت جلو بر اثر چا قی شکمی 4- زایمان های مکرر 5- حرکات اشتبا در ورزش یا زندگی روز مر ه
افزایش قوس کمری که باعث فشار بیشتر به مهره های تحتانی کمر و ابتلای فرد به کمر درد و کاهش انعطاف پذیری در ناحیه کمر و نتیجتا کوتاهی قد و گوژ پشتی می گردد تشخیص پشت گود بدین صورت است که شخصی تنه خود را به جلو خم می کند فرد سالم در این وضعیت دارای قوی طبیعی در کمر می باشد ویا کنار دیوار می ایستد و پشت خود را کاملا به دیوار می چسباند اگر فردا کف دست خودرااز ناحیه کمر به راحتی ردکرد فرد قوس طبیعی دارد ولی اگر به راحتی رد نشود یاپشت صاف دارد ویا اگر با دو دست خود ار ناحیه پشت رد شود فردلوردوز دارد حالت طبیعی ستون فقرات فرد باید S شکل باشد
پشت کج (اسکولیوز) C
هر گونه تغییر شکل و انحراف ستون فقرات به یک سمت بدن ( چپ و راست ) که به دلیل آن ضعف عضلات تنه باشد ر اپشت کج می نامند در این ناهنجاری ضعف عضلات یک سمت تنه ضعیف تر از سمت دیگر می باشد و همین مسئله باعث کج شدن بدن به سمت عضلات قویتر می گردد علل بوجودآمدن این عارضه 1- حمل اشیا در یک طرف بدن 2- لم دادن در هنگام نشستن به یک سمت 3- ایستادن برروی یک سمت بدن و در نتیجه ضعف و کوتاهی عضلات یک سمت بدن باعث بروز این عارضه می شود و همچنین عوامل ارثی و مادرزادی که در این مورد می بایست به پزشک ارتوپد مراجعه شود
درمان پشت کج 1- هماهنگی عضلات و ایجاد جنبش پذیری در ستون مهره ها از طریق تمریناتی که ستون فقرات ر ابه جلو و عقب و پهلو ها به حرکت در آورد 2- کشش عضلات راست کننده ستون مهره ها و عضلات مایلی شکم که در اثر کج شدن ستون مهره ها کوتاه شده اند 3- تقویت عضلات پشت و تنه و توسعه قابلیت ارتجاعی آنها
با انجام مداوم حرکات اصلاحی نتایج ذیل بدست می آید 1- کاهش درد در ستون فقرات 2- افزایش دامنه تحرک ستون فقرات 3- جلوگیری از تغییر شکل ستون فقرات و قفسه سینه 4- بهبود و اختلالات سیستم قلبی ، ریوی 5- تقارن دو طرف بدن که باعث جلوگیری از سایندگی غضروف ها مهرها ، آسیب به دیسک های بین مهره ها و توقف آرتروز مهره ها و تنگی کانال نخاعی می گردد. تشخیص پشت کج فرد از طرف سینه به دیوار می چسبد و به موازات هر مفصل شانه علامتی به دیوار بزند دو نقطه را با خط کش به هم وصل کند و کج یا راستی موزات شانه ها را می بینید و یا در آینه تصویر خود را ببینید.

گردآوری:مرتضی تقی زاده کارشناس ارشد تربیت بدنی
این فضا توسط فناوری اطلاعات و ارتباطات مرکز بهداشت استان خراسان رضوی ایجاد و به همت اعضای فعال کمیته راهبری وب سایت حوزه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و جمعی دیگر از کارشناسان بصورت افتخاری تامین محتوا میگزدد.